ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ МҰҒАЛІМДІ АЛМАСТЫРА МА?


             Бүгінгі қоғамда жасанды интеллект (ЖИ) өміріміздің көптеген саласына дендеп еніп, бұрын тек адамның қолынан келеді деп есептелген міндеттерді орындауға қабілетті екенін көрсетіп отыр. Ақпаратты әп-сәтте саралау, мәтін құрастыру, күрделі ұғымдарды түсіндіру, тапсырмалар әзірлеу – мұның бәрі цифрлық технологияның мүмкіндігін айқындайды. Ал осындай өзгерістер білім беру саласына келгенде, көпшіліктің көкейінде бір сауал туындайды: жасанды интеллект мұғалімді алмастыра ма, әлде оның кәсіби мүмкіндігін арттыра ма?

         Технология – құрал, ұстаз – тұлға. Жасанды интеллект мұғалімнің күнделікті жұмысын едәуір жеңілдете алады. Сабақ жоспарын әзірлеу, оқу материалдарын деңгейге қарай бейімдеу, тест тапсырмаларын құрастыру, оқушының біліміндегі олқылықтарды анықтау – мұның барлығында ЖИ тиімді көмекші бола алады. Мұғалім уақытын қағазбастылыққа емес, оқушымен жеке жұмысқа, шығармашылық ізденіске және сабақ сапасын арттыруға көбірек жұмсайды.

Мәселен, бір сыныптағы оқушылардың білім деңгейі әртүрлі. Бірі тақырыпты жылдам меңгерсе, екіншісіне қосымша түсіндіру қажет. Жасанды интеллект осы ерекшеліктерді ескеретін тапсырмалар дайындауға, күрделі тақырыптарды қарапайым тілмен түсіндіруге көмектеседі. Нәтижесінде оқыту үдерісі икемді әрі оқушының қажеттілігіне бейімделген сипат алады.

Әсіресе информатика пәнінде бұл мүмкіндіктердің маңызы зор. Оқушылар алгоритм құруды, бағдарламалау негіздерін меңгеруді, ақпаратты сыни тұрғыдан бағалауды үйренеді. Алайда дайын жауапты көшіріп алу мен оны түсініп қолданудың арасы жер мен көктей. Сондықтан мұғалімнің міндеті – технологияны пайдалануды ғана емес, оның нәтижесін талдауды, қателікті анықтауды және өз бетінше шешім қабылдауды үйрету.

Қанша жерден дамыған технология болса да, ол мұғалімнің адами болмысын толық алмастыра алмайды. Себебі білім беру – ақпарат жеткізу ғана емес, жүрекке жол табу өнері. Оқушының көңіл күйін сезіну, сенімсіздігін байқау, жігерлендіру, әділ шешім қабылдау, бойындағы қабілетін ашу – ұстаздықтың ең маңызды қырлары.

        Кейде балаға күрделі тақырыпты тағы бір рет түсіндіру, кейде жылы сөз айту, кейде оның мүмкіндігіне сенім білдіру қажет. Осындай сәттерде мұғалімнің тұлғалық ықпалы ерекше байқалады. Технология ұсыныс бере алады, бірақ тәрбие мен қарым-қатынастың барлық қырын адамша сезініп, жауапкершілікпен жүзеге асыра алмайды.

Сонымен қатар жасанды интеллект ұсынған ақпараттың бәрі бірдей дұрыс бола бермейді. Сондықтан мұғалім мен оқушы ақпаратты тексеріп, дереккөздерді салыстырып, жеке мәліметтердің қауіпсіздігін сақтауды білуі керек. ЖИ-ді ойланудың орнына қолдану білім сапасын төмендетуі мүмкін, ал оны ізденіске жетелейтін құрал ретінде пайдалану керісінше таным көкжиегін кеңейтеді.

       Қазіргі білім беру жүйесінің алдында тұрған басты міндет – жасанды интеллекттен қорқу емес, оны сауатты әрі жауапкершілікпен қолдануды үйрену. Жаңа технологияны меңгерген мұғалім өз кәсібінің құндылығын жоғалтпайды, керісінше мүмкіндігін кеңейтеді. Ол цифрлық құралдарды сабақтың мақсатына сай таңдап, оқушының дербес ойлауына, зерттеуіне және шығармашылық қабілетіне жол ашады.

Бұл ретте мұғалімнің цифрлық сауаттылығы, әдістемелік шеберлігі және үздіксіз ізденісі шешуші рөл атқарады. Жасанды интеллектті тиімді қолдану үшін педагог тек технологияны білумен шектелмей, оның артықшылықтары мен шектеулерін түсінуі қажет.

Қорытындылай айтқанда, жасанды интеллект мұғалімді алмастыратын қарсылас емес, оның кәсіби мүмкіндігін арттыратын серіктес болуы тиіс. Технология білімге жол ашса, ұстаз сол жолда бағыт көрсетеді. ЖИ ақпарат ұсынса, мұғалім оны түсінуге, бағалауға және өмірде дұрыс қолдануға үйретеді.

       Болашақтың мектебі – адам мен технология бәсекелесетін орта емес, екеуі бір мақсатқа қызмет ететін білім кеңістігі. Өйткені қандай заманауи құрал пайда болса да, білімнің шынайы құндылығы оны адам игілігіне жарата білуде. Ал шәкірт жүрегіне жол тауып, оның болашағына сенім ұялататын ұстаздың орны қашанда ерекше.

  

                                                                                     «Қ.А.Яссауи атындағы №22 жалпы білім беретін мектеп» коммуналдық  мемлекеттік мекемесінің

                                                                             информатика пәнінің мұғалімі Ходжаеа М. С

 

Пікір қалдырыңыз