Сыбайлас жемқорлықпен күрес – ұлттық қауіпсіздік кепілі

Ерболат АЙНАБЕКОВ,

«Оңтүстік Қазақстан».

Мемлекеттің іргесін сөгіп, қоғамның дамуын тежейтін ең қауіпті кеселдің бірі – сыбайлас жемқорлық. Бүгінгі таңда бұл дерттегі күрес тeк құқықтық шаралармен ғана шектелмей, ұлттық сана мен парасаттылық құндылықтарын қалыптастыру деңгейіне көшті. Әділетті мемлекет құру жолында жемқорлыққа қарсы мәдениетті нығайту – әрбір азаматтың басты міндеті.

Сыбайлас жемқорлық – мемлекеттік аппараттың тиімділігін төмендетіп, заң үстемдігіне деген сенімді селдірететін, сондай-ақ елдің экономикалық әлеуетіне орасан зор нұқсан келтіретін трансұлттық құбылыс. Оның зардабы кез келген қарапайым азаматтың өмір сүру сапасына тікелей әсер етеді. Сондықтан да еліміздің сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаты жүйелі түрде жетіліп, заңнамалық база уақыт талабына сай қатаңдатылып келеді.

Түпкі себептермен күрес: Жазалаудан алдын алуға

Соңғы жылдары жемқорлықпен күрес стратегиясының бағыты айтарлықтай өзгерді. Егер бұрын негізгі екпін құқық бұзушылық орын алғаннан кейін жазалау тетіктеріне берілсе, қазіргі таңда басты назар жемқорлықтың туындау себептері мен алғышарттарын жоюға, яғни алдын алу (превенция) шараларына аударылып отыр. Мемлекеттік қызметтерді толықтай цифрландыру, адами факторды барынша азайту және бюрократиялық кедергілерді жою бұл бағыттағы ең тиімді қадамдардың бірі болды. Ашықтық пен жариялылық орнаған жерде көлеңкелі экономика мен парақорлыққа орын қалмайтыны белгілі.

«Жемқорлықпен күрес – бір күндік немесе бір науқандық жұмыс емес. Бұл – қоғамдық сананың толық трансформациясын, мемлекеттік қызметшілердің жауапкершілігін және азаматтық қоғамның белсенділігін талап ететін үздіксіз процесс. Әрбір заңсыз әрекетке «мүлдем төзбеушілік» таныту арқылы ғана біз таза қоғам құра аламыз».

Парасаттылық мәдениеті – басты қару

Антикоррупциялық саясаттың негізгі тірегі – қоғамда парасаттылық мәдениетін қалыптастыру. Бұл процесс мектеп қабырғасынан, отбасылық тәрбиеден басталуы тиіс. Жас ұрпақтың санасына әділ еңбекпен табыс табу, өзгенің құқығын құрметтеу және заңға бағыну сияқты қасиеттерді сіңіру маңызды. Осы орайда білім беру мекемелерінде өткізіліп жатқан «Адалдық сағаттары» мен арнайы клубтардың атқарар рөлі зор. Қоғамда пара алу да, пара беру де ұят әрі қылмыс екендігі туралы мығым түсінік орнығуы қажет.

БАҚ пен азаматтық қоғамның рөлі

Жемқорлықтың жолын кесуде бұқаралық ақпарат құралдары мен қоғамдық ұйымдардың белсенділігі аса маңызды. Журналистік зерттеулер, ашық талқылаулар мен әлеуметтік желілердегі белсенді позиция кез келген заңсыздықтың жария етілуіне ықпал етеді. Мемлекеттік органдардың бюджеттік қаржыны жұмсауын қоғамдық бақылауда ұстау, мемлекеттік сатып алулардың ашықтығын қадағалау – сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін айтарлықтай төмендетеді. Тек мемлекет пен қоғамның тығыз серіктестігі ғана бұл бағытта оң нәтиже береді.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұру – әрбір азаматтың парызы. Біз құқықтық, әділ және дамыған мемлекетте өмір сүргіміз келсе, жемқорлықтың кез келген көрінісіне қарсы бірлесе жұмылуымыз қажет. «Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деген бабалар аманатын арқау еткен ел ешқашан адаспайды. Әділдік пен адалдық үстемдік құрған қоғам ғана жарқын болашаққа нық қадам баса алады.