"Оңтүстік Қазақстан" газетінің ресми сайты

USD: 325.2 -1.90   EUR: 397.13 -3.40   RUB: 5.74 -0.04   

Warning: mysql_fetch_object(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /var/www/vhosts/v-94371.webspace/www/okg.kz/libraries/joomla/database/database/mysql.php on line 712

Warning: mysql_free_result() expects parameter 1 to be resource, boolean given in /var/www/vhosts/v-94371.webspace/www/okg.kz/libraries/joomla/database/database/mysql.php on line 726


АҒАЙЫНДЫ ҚҰЛМЕНОВТЕР: «ҚАЗАҚТЫҢ БІР КИЕСІ – ҚАРУ-ЖАРАҒЫНДА»

Сенбі, 13 Қаңтар 2018 11:16
АҒАЙЫНДЫ ҚҰЛМЕНОВТЕР: «ҚАЗАҚТЫҢ БІР КИЕСІ – ҚАРУ-ЖАРАҒЫНДА»

 

Бұл үш жігіттің есімі – Тұрсынжан, Айтберген, Мах­мұт. Былайғы жұрт оларды ағайынды Құлменовтер дейді. Ағайынды ұсталардың есімі Германияның Кельн қаласындағы Этно­графиялық музейдің әлемдік каталогына енгізілген. Олар жасаған бұйымдар Кремльдегі Қарулар палатасына қойылған. Жер шарындағы көптеген жеке коллекционерлерде тағы бар. Олар жайлы фильм түсірген француз режиссері Эрве Партангуан «еңбектеріңіздің алдында басымды иемін!» деп жазса, ағылшынның АNN телеканалының репортері Зәкір Ләтиф: «Сіздер қазақ келбетін сақтап қалуға тырысып жатсыздар. Мұхаммед пай­ғамбар (с.ғ.с.) айтқандай, Алла өз дәстүрі мен мәдениетін мақтан тұтатын халыққа оң көзімен қарайды» дейді...

«Жүздің түсін танығанша, бірдің атын біл» деген көне қағидамен сыртынан көп білетін қару-жарақ жасаушы ұсталарды 3 миллионнан астам тұрғыны бар Оңтүстік өлкесіне жақы­нырақ таныстыру үшін әдейілеп әсем қала Алматыға жол тарттық. Тұрсынжан іссапарда екен. Сұхбатымыз негізінен әңгіме тізгінін бірден өз қолына алған Махмұт екеуміздің арамызда өрбіді. Айтекең қостап қойып қана отырды.

 

Томақаптың біреуі Мәскеуде...

– Арнайы келгеніңіз үшін өзіңізге алғысымыз шексіз. Ал, сұхбатты бастамас бұрын сіз алдымен біздің кішкентай ғана музейімізді көріп шығыңыз. Мына тұрған қару-жарақтар – біздің қолымыздан шыққан дүниенің жүзден бір бөлігі ғана. Мысалы, мынау «сақетер» деген қару. Әйгілі Доспамбет жырауда: «Сақетер тиді саныма, сақсырым толды қаныма» деген өлең жолдары бар. Сақетер – тұтқасы мен басы шынжыр арқылы жалғанған, домалақ басына істік темір тістер орнатылған кішкентай шоқпар. Сақсыр деген шалбар екен. Ал, мына қаруды біз Мәскеудегі бір музейден алдық. Мұның аты «қолшоқпар» көрінеді. «Қолшоқпар» дейтін себебі оны жасырып, тығып ұстайтын, шағын, тіпті кішкентай десе де болады, алып жүруге ыңғайлы екен. Оны ата-бабаларымыз көбіне қарсыласыңды өлтіруді емес, саптан шығаруды көздейтін барымта секілді айқастарда қолданған көрінеді. Адам өлтіріп қойсаң, ол заманда ердің құны – елу түйені немесе жүз жылқыны, қойға шаққанда бес жүз қой төлеу. Ол оңай ма?..

– Құн төлеу қай заманда да оңай болмаса керек... «Ер қаруы – бес қару» деген тізімге қандай қару түрлері кіреді екен?

– Негізі, ер қаруы бестен көп болады екен, бесеу деп ең көп тарағандарын ғана атаса керек. Олар – найза (айбалта), қайқы қылыш пен қанжар, садақ пен шоқпар. Шүйдесінде істігі, ілгегі де бар, селебе пышақ салатын ұяшығы да бар айбалтаны «бесаспап қару» деп атайды екен. Шоқпарды күрзі деп те атапты.

Қайқы қылыш – қазақ қаруының бүгінгі күнге дейін сақталған ең көне түрі, атты әскерге арналған қару. Ал, алты мың жылдан бері ат үстінен түспей келе жатқан қазақта жылқысы жоқ елдердегідей жаяу әскер болмағаны белгілі. Қайқы қылыш екіжүзді семсерге қарағанда шайқас кезінде ат үстінде қолдануға әлдеқайда ыңғайлы әрі оның қайқылығы себепті кесіп түсу қуаты семсерден бірнеше есе күшті болғаны себепті соғыс қаруы ретінде мейлінше кең тараған. Атты әскері аз еуропалықтарда қайқы қылыштың онша танымал болмауы да сондықтан.

– 1754 жылдары Арқадан әкеліп, Түркіс­тандағы Әзірет Сұлтан кесенесіне жерленген сегізінші атамыз Сүтемген батырдың жекпе-жекке шыққанда қолданатын «үзбелі шоқпар» деген сүйікті қаруы болыпты. Кеудеден тиген кезде небір мықтымын дегенді шалқасынан түсіреді екен. Бірақ, ол бізге жетпеді. Жеткені жорықтарда тастамай алып жүрген, жеп-жеңіл кішкен­тай жез құманы еді, оны да 1981 жылы ауылдан Шымкентке көшкенде жоғалтып алдық...

– Біз жүрген жерімізден сондай жәдігерлер бар ма деп сұрас­тырып жүреміз, өйткені, ел ішінде әлде де көп нәрсені табуға болады және олар көбіне пайдаланылмай, халыққа ұсынылмай, тығулы күйде жата береді. Ал, сіз айтып отырған үзбелі шоқпар, міне, мынау. Шынжыр үзбені айналмалы шығыршығынан ердің басына өткізіп, іліп қоя салатын, ал, шоқпардың өзін, қазіргі тілмен айтқанда, домалақ темір ядроны қоржынға салып алып жүретін болған.

Жаугершілік - үйдің ішінде кемі бес қаруың, үйдің сыртында екі атың дайын тұруы тиіс заман болған ғой, екінші атты «ерулі ат» дейді екен. «Аттан!» деген хабар жеткенде, міне, осы бес қаруды бойыңа іліп, бір атыңа мініп, бір атыңды жетекке алып жасаққа барып қосыласың. Бес қаруың түгел болса ғана сені сапқа тұрғызады...

Мынау – кіреуке сауыт. Аталмыш сауыт әзірленетін сақиналарды қазақтың қару-жарақ шеберлері «көз» деп атап кеткен. Олардың диаметрлері әртүрлі болған, ең кішкентай сақиналар «торғайкөз» деп аталған. «Кіреуке сауыт» барынша берік, сенімді болу үшін сақиналарын кейде қосарлап жасаған. Бірақ, бұл өте сирек кездесетін жағдай. Сақинаның ұшы тойтарылып, шегеленетін болған. Техникалық бұл әдістің атауы – «шегеге отырғызу». Сақинаның «торғай көзден» үлкені «бадана» деп аталған.

Мынау – адамның кеудесін тұтас қорғап тұратын атақты «шарайна». Мұның төрт бұрышты түрі де, «шар» деген сөздің өзі арабша «төрт» дегенді білдіреді ғой, дөңгелек түрі де болған. Бұдан бөлек «буырқанды, бұрсанды, мұздай темір құрсанды» деп айтылатын, тұтас көк темірден соғылған «торғауыт» аталған сауыт түрі де болған. Ол сауыт, міне, мынау.

Мынау «томақап», жауынгердің бетін қылыш, жебе, найзадан қорғайды. Археологиялық қазбалардан табылған тома­қаптың біреуі бүгінде Мәскеуде. Біз сол археологиялық нұсқаға қарап екеуін америкалықтардың тапсырысымен жасадық, олар ақшасын төлеп, алып кетті.

– Бұл томақапты жауынгерлердің бәрі кимеген болар, өйткені, біз оқып өскен қисса-дастандарда Алпамыс, Қобыланды, Ер Тарғындардың оны кигені жайлы ай­тылмайды ғой?

– Дұрыс айтасыз. Жаудың шебін бұзатын алдыңғы қатардағы арнайы жасақты ертеде «сүгір» деп атайды екен. Міне, томақапты сол сүгірлердің өздері ғана кимеген, олар аттарына да кигізген. Өйткені, қаптап келе жатқан әскерді тоқтату үшін жау жағы әдетте алдымен садақтан оқ жаудырады ғой.

Мынау – қалқан. Оның екі түрі болған. Біріншісі темірден болса, екінші түрі бұқаның, түйенің мойын терісінен жасалған. Ол тері әбден кепкен кезде темірдей қатты болып қалады екен.

– Иә, Бұхар жыраудың да «мен – өгіз терісі талыспын, сен – бұзау терісі шөншексің» дейтін өлеңі бар ғой... Әбіш Кекілбаев пен Шыңғыс Айтматов түйе терісінің қаншалықты қатты болатынын мәңгүрт жайлы «Кек» хикаясы мен «Ғасырдан да ұзақ күн» романында жақсы суреттеп кеткен.

– Мынау – кәдімгі көп жырланған егеулі найза. Иыққа іліп алатын, аяққа іліп қоятын бауы болған. Мынау – дулыға. Бетті қорғайтын қалқаншасы бар.

Мынау – саптама сауыт, аяқты қорғайды. «Саптама етік» осы саптама сауыттан шыққан болса керек.

Мынау – «құстұмсық» деген құрал-қару. Жаудың сарбазын осы құралды қолданып, ат үстінен сауытынан іліп алып түсіретін болған. Осындай біз әлі де білмейтін, ұмыт бола бастаған небір қару-құрал түрлері болуы мүмкін.

Мынау – бір қойдың еті сиятын ағаш астау. Абайдың 150 жылдық тойына алып барғанбыз. Астаудың бергі бетінде Айтберген, арғы жағында Әбіш Кекілбаев, үшеуміз ғана отырып тамақ жегенбіз. Жалпы, астаудың үлкенді-кішілі түрлері көп.

 

Сәрсебек ұстадан бата алдық

– Қазақта не көп, ұста көп. Бірақ, елде ешкім тыңғылықты, түбегейлі айналыспай жүрген, қару-жарақ жасайтын ұсталықпен айналысу деген идея ең алғаш қайсысыңыздың басыңызға келді?

– Біз өнерге жас кезімізден құмар болып өстік. Ұсталық өз жағымызда да, нағашы жағымызда да бар. Алдымыздағы әпкелеріміз оқуда жүргенде түрлі кітаптар әкеліп беріп, соларды қызығып оқумен болдық. Есейе келе – біз үшеуміз де мәдениет институтын бітіргенбіз – өзімізге өзіміз мынадай сұрақ қойдық: «Құдайға шүкір, жеріміз үлкен. Соншама жерді ата-бабаларымыз мыңдаған жыл бойы көзінің қарашығындай қорғап, бүгінге дейін жеткізіп кетті ғой. Жеткізуіне көмек берген қару-жарағы қандай болды екен?» Міне, осы сұрақ туғаннан бастап, үшеуміз бірігіп соның жауабын табуға кірісейік деп шештік. Оқыдық, іздендік, соңына түстік. Біз қару жасау үшін ең алдымен қазақтың қиссаларын, батырлар жырларын, ертегі-аңыздарды, ортағасырлық қазақтың ақын-жырауларының шығармаларын оқып, зерттедік. Біз әдетте оларға онша мән беріп оқымаймыз ғой, ал, мән берсек, талай қызық, маңызды дерек табуға болады екен. Ғалымдарды іздедік, археологиялық қазба жұмыстарына қатыстық, осы саланың мамандарымен араласып, ақыл-кеңестер алып тұр­дық. Қазақ елінің қай жерінде қару-жарақ жасайтын қандай да бір ұста бар дегенді естісек, соларды іздеп бардық, таныстық, пікір, тәжірибе алмастық. Атақты Сәрсебек ұстаның тізерлеп тұрып батасын алдық...

– Осы ғұрып қалай орындалды, соны айтып өтіңіздерші.

– Әкеміз Жетен Алматыға бүркітшілер бәсекесіне келген Сәрсекеңді жаңадан сатып алған осы үйге ертіп келді. Болса да ақсар бас қошқар сойылды. Бас, жамбас тартылды, шапан жабылды, сосын бізге, балаларына бата сұрады. Сәрсебек ұста бізді төстің қасына ертіп апарды. Төсті, саймандарды сойылған қойдың майымен майлады. Біз бас бармағымызды төске қойдық, Сәрсекең әрқайсысымыздың бармағымызды үш рет балғамен ақырын-ақырын ұрды. Сосын барып батасын берді. Бұдан соң Сәрсекеңнің үйіне арнайы барып, ұстаның көрігінен от алып, оны өшірмей алып келіп, өз көрігімізді жақтық. Көріктегі отқа «От ана, жарылқа» деп май құйдық. Істі бастар кезде «Менің қолым емес, Тәңірімнің қолы!» деп бастаймыз.

– Ұсталар қазір «Менің қолым емес, Дәуіт пайғамбардың қолы» деп айтатын болып жүр ғой?

– Ол енді ислам діні орныққалы бері пайда болған сөз болса керек. Біз айтып жүрген сөздің тарихы одан әрірек болуы мүмкін.

Көріктің өзі жай көрік, қоскөмей көрік және желбуаз көрік деп үш түрге бөлінген. Желбуаз көрікке жан-жағынан жай көріктер ауа үрлеп тұратын болғандықтан, желбуаз көрік отқа ауаны үздіксіз үрлей алатын болған. Яғни, мини-конвертер десе болады.

Біз сувенирлік қару жасаумен айналысқан жоқпыз. Алдымызға бұрынғы ата-бабаларымыздың қару жасар өнерін қайта тірілтуді, соның қыр-сырын меңгеруді, құпияларын табуды, нағыз қару жасауды үйренуді мақсат етіп қойдық. Әкеміз ыңғайымызды байқаған соң атамыз Омардан мұра боп қалған аттың кісенін, үзеңгіні, сапы пышақты, әжемізден қалған тұскиізді бізге табыс етті. Алматыдан жеке үй сатып алып берді. Кегеннен осында көшіп келдік. 1977 жылы наурыз айында осы жерде ұста шеберханасын аштық. Музейлерді араласақ, қару-жарақ оларда там-тұм ғана. Сосын «ел іші – өнер кеніші ғой» деп, елді көбірек аралау керек болды. Кеңес кезеңінде жолға шығу, сапарлау оңайлау еді, жолақы арзан, елдің пейілі кең, бүгінгідей базардың, ақшаның әлі салтанат құрмаған кезі... Біздің көп дүниеміз Қытайда, Ресейде, Иранда жатыр екен. Алғашқы кезде, әрине, өте ауыр болды. Жұмыс істегенімізден зерттегеніміз көп болды. Тек қана қаруды «суарудың» технологиясын меңгергенше қанша уақытымыз кетті!.. Қайқы қылыштың қайқылығының да заңдылықтары бар екен.

– «Шам болатынан жасалған семсердің ұшы майысқанда балдағына жетті» деген жолдарды қиссалардан бала кезімізде оқитын едік. Сіздер де сондай қару жасай алдыңыздар ма?

– «Шам семсері» дейді, «Исфаһан алдаспаны» дейді. Иә, оның бүгінгі заманда онша қиындығы жоқ. Ара жасалатын, шынықтырылған материалды қолдандық. Ондай семсерді тіпті белдік секілді беліңе орап тағып алуға да болады.

– Е-е, бала кезімізде Әшкен, Мүшкен, Жұмагелді деген ағайынды үш батыр жайлы ертегіде «Жұмагелді алып семсерін беліне он қайтара орап алды» дегенді оқып, «ертегі болған соң осылай айтады да» деуші едік, демек, ол ешқандай да әсірелеу емес екен ғой?!

– Әрине. Тандыр секілді кішкентай пешке руда (кен) салып, отты жан-жағынан бірнеше көрікпен үрлегенде тастағы темір балқып, науамен ағады. Оның шлагын қазақ «темірдің тезегі» деп атаған. Осы тезекті біз көп жерден көрдік. Соған қарап-ақ, қазақ жерінде темір балқытудың шын мәнінде өте биік дәрежеде дамығанын байқауға болады.

– Яғни, «қазақ жері – адамзаттың металлургия отанының бірі» деп, ғылымға «Бегазы-Дәндібай (Арқадағы кен орындары – автор) мәдениеті» деген ұғым енгізіп кеткен Әлкей Марғұлан атамыздың айтар дәлелі де, дерегі де аяқ астында, тек зерттей білу керек десеңізші...

– Иә. Тек көңілге кірбің ұялататын жалғыз нәрсе – біздің ісімізге деген мемлекеттік оң көзқарастың қалыптаспауы. Мысалы, жапондар өздерінің «катана» деп аталатын самурай семсері бастаған көптеген семсер түрін ұлттық құндылық ретінде бағалап, оған мемлекеттік қамқорлық жасап отырады. Бізде ол жоқ. Тіпті, «осылар қазақты жарылқайды» деп Елбасымыз көп үміт артатын қазіргі байларымыздың өзі біздің бұл ісімізге көп мән бере бермейді...

Сол жапондардың бізге бірнеше делегациясы келіп кетті. Журналистері, іскер азаматтары, ұсталары... Бізді киноға да түсіріп алды. Оларды біздің нені, қалай істеп жатқанымыз, ерекшелігіміз қызықтырды, соны көргісі, танысқысы келді. Оны азсынсаңыз осы біздің жаман құжырамызда Жапония мемлекеті елшісінің өзі де болды! Ал, біздің өзімізден сол деңгейдегі бірде-бір шенеунік ат ізін салған емес...

– Қоқан хандығы кезінде Шымкенттің түбіндегі Бөржар ауылының Қодар есімді ұстасы Ташкентке базарға барып қалыпты. Сол күні базарда қала әмірінің Шамнан әкелінген «наркескен» деп аталатын алмас қылышы сынып қалып, жаршылар сол қылыштың өзінің жымын білдірмей қайта соғып беретін ұста бар ма деп жар салып жүр екен. Қодар «мен істеймін» деп істеп беріпті. Әмір тексеріп көру үшін бір түйені шөгеріп қойып, өркешінен тартып жібергенде түйе екіге қақ бөлініпті дейді. Аңыз екендігі, ақиқат екендігі бір Аллаға аян, әрине! Ырза болған әмір атамызға бір өзбек қызды қосып қайтарған екен... Сіздер де сол «наркескенді» істеп көрдіңіздер ме?

– Иә, қызық үшін істеп көрдік. Бірақ, біз қазынасы қисапсыз әмір емеспіз ғой, тірі түйені шауып көргеніміз жоқ, сойылған түйені шапқанда бөліп түскені рас...

 

Біздің туындылар еліміздің барлық музейлерінде тұр

– Онда күнделікті тұрмысқа келейік. Осы ұсталық сіздерді, үш бірдей отбасын қалай асырап отыр?

– Ұсталық та – көп өнердің бір түрі. Оларды негізінен былай жіктеуге болады: ағаштан бұйым жасау, жүннен бұйым жасау, теріден бұйым жасау, сүйектен, тұяқтан және мүйізден бұйым жасау, металдан, балшықтан бұйым жасау, ши тоқу, ер-тұрман жасау, кесте тігу, киім тігу, аяқ-киім тігу, сабын жасау, бояу жасау, киіз басу, киізден бұйым жасау, кілем тоқу. Омар деген үлкен атамыз ұста болғанын айттық. Күнжеке, Ажар деген әжелеріміз асқан ісмер, тігінші адамдар болған екен. Олардың қолынан шыққан тұскиізге жүз жылдан асты, анау, әне, ілулі тұр. Біз алғашқы кезде «Сазген», «Адырна» секілді этнографиялық ансамбльдердің тапсырыстарын орындап отырдық. Өйткені, біз музыка аспаптарын жасаумен де айналысамыз, үлкеніміз Тұрсынжан – атақты Болат Сарыбаевтың шәкірті. Қазақстанның барлық музейлерінде біздің қолымыздан шыққан туындылар тұр.

Ұсталықтың ең қиын түрі – қайта қалпына келтіру (рестав­рация) мен қайта жасау. Оны игеру үшін өте терең білім керек. Бұл өнермен айналысқалы біз халықтың ішіне дендеп кірдік. «Қанша көп білемін» дегенмен көптен көп білмейсің» деген сөз бар ғой. Екінші жағынан, тәуелсіздік келген соң біздің жағдайымыз бұрынғыдан жақсаратын шығар деген үмітіміз ақтала қоймады. Музейлерде реставрацияға қаржы аз бөлінеді. Оның мектебі бізде қалыптаспаған. Жоғары оқу орындарында оған арнайы оқытпайды. Сондықтан біз «әр облыс ақшасын мойнына алып, екі баладан бізге жіберсе, біз оларды екі жылда үйретіп шығаруға дайынбыз» деп жан-жаққа, тиісті орындарға да шықтық. Бірақ, ол ұсынысымыз қолдау таппады. Біздің Мәскеу Кремліндегідей «біз де қазақтың қару-жарақ палатасын құрайық» деген ұсынысымыз да аяқсыз қалды. Ондай палата не үшін керек? Тек экономиканы ғана ойлауға болмайды. Руханият, мәдениет саласын экономикамен қатар алып жүрмесек, біржақтылыққа бой ұрсақ, ол азғындауға алып барады. Бүгінгі таңда жастарымыздың түрлі діни ағымдарға топырлап кіріп жатқаны – біз айтып отырған руханият мәселесінің тиісті дәрежеде қолға алынбағандығының айқын дәлелі. Әрбір жас адамның өсу, оқу, тәрбие алу үдерісін күнделікті бақылап, қадағалап отырмасақ, «баланы – жастан» деген қағиданы босаң ұстансақ, оның аяғы неге апарып соғатынының жарқын көрінісі.

– Сіздерге өз бетімен «шәкірт болғым, осы өнерді үйренуді, жалғастыруды қалаймын, алға апарсам, дамытсам деймін» деп алдарыңыззға келген жас талапкерлер болды ма?

– Кеңес кезінде өзімізден, Моңғолиядан келген бірен-саран жігіттер болып еді. Тәуелсіздік келгелі ондай ынта-ықылас білдірген ешкім бола қойған жоқ. Өйткені, біздің жұмыс – ауыр жұмыс қой. Ол сауда-саттық емес.

– Қазақ хандығының 550 жылдығын, ЭКСПО-2017-ні қандай тарту-таралғымен қарсы алдыңыздар?

– Қазақ хандығының 550 жылдығына арнап 70 қару-жарақ жасап, «Қару-жарақ палатасы» осыдан бастау алса деген ниетпен көрме өткіздік. ЭКСПО-2017-ге де 80 түрлі қару жасап апарып, 15 күн көрсеттік.

– Мемлекет оларды сатып алған жоқ па?

– Жоқ, алған жоқ...

– Мәдениет министрлігі арнайы тапсырыстар бермей ме?

– Әзірге беріп жатқан жоқ. Әйтпесе, біз қолымыздан іс келетінін көрсеттік, дәлелдедік. Еуропа мемлекеттері, оның ішінде түрік елі біз туралы кино түсірді, өздерінде көрсетіп те жүр. Қай халықты болсын тану үшін, кім болғанда да музейге барады ғой. Ол музейде өнер, оның ішінде қолөнер туындылары тұрады.

– Айтпақшы, орыстың бүргені тағалаған Левшасы секілді өзгелер істей алмаған қандай да бір зат жасадыңдар ма?

– Мысалы, мынадай дауылпазды ешкім істей алған жоқ... Бірақ, алдымызға ондай мақсат қойған жоқпыз. Ондай заттарды «шығармашылық туынды» деп атайды. Біз де шығармашылық адамы ретінде сондай дүниелер жасаумен молынан айналысқымыз-ақ келеді. Бірақ, оған қолымыз жетпей жатыр...

– «Алтын адамның» қазақ жерінен біреуі емес, бірнешеуі табылды. Сіздер де күнкөрісті оңайлату үшін зергерлікке біржолата бет бұруды ойламадыңыздар ма?

– Жоқ, бізде ақша мәселесін түбегейлі шешейік, сол үшін ұсталықтың мына түрімен айналысайық деген мақсат болған емес. Біз ұсталықтың барлық түрімен айналысамыз. Оны біздің мына кітабымыздан да көріп отырсыз. Тек «темірші» деген атымыздың шығуы бізге бұл мәселемен тыңғылықты айналысқан бізден басқа ешкім болмағанына байланысты ғой. Әйтпесе, «алтын адамды» жасаған әдіс-тәсілді ұста, зергер ата-бабаларымыз күні кешеге дейін сәукеле, шолпы, шашбау секілді бұйымдар жасағанда қолданып келді ғой. Ол өнер жойылып кеткен жоқ. Біз сол жойылып, жоғалып кетпегенінің арқасында ұста болып отырмыз...

Біздің әрбір «үйімізде, төрімізде», портретте қандай да бір күн көсемнің суреті емес, қазақтың бес қаруының біреуі ілулі тұрса, ол біздің рухымызды көтермей ме? Біз мыңдаған жыл бойы осыншама алып аумақты ненің арқасында аман ұстап қала алдық, соны көрсетіп тұрмай ма? Күніге таңертең тұрғанымызда Тәуелсіздікке жеткізген ата-бабалар рухына, олардың қару-жарағына бір рет тағзым етіп тұрсақ, қиындыққа шыдай алмайтын бозөкпелерді, күнкөрісі үшін шетелге кетуді аңсайтындарды емес, «елім!» деп еңіреп өтетін ерлерді тәрбиелеп шығармаймыз ба? Біздің қазақтың киесі оның қару-жарағында екеніне сеніміміз кәміл!

– Қолдарыңыз дерт көрмесін, бауырлар! Еңбектеріңіз жана берсін! Уақыт бөліп, сұхбаттасқандарыңыз үшін көп-көп рахмет!

Сұхбаттасқан Өмірзақ Ақжігіт, «Оңтүстік Қазақстан».

comments powered by HyperComments

Газеттің жаңа номері

"Оңтүстік Қазақстан" газетінің PDF нұсқасы

Көшіру

Архив

« Қаңтар 2018 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб. Жк
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        
JoomShaper